Vorig jaar schreef ik over het fenomeen ‘Geluk’ (Deel 1. om deze te lezen klik hier), en dit thema heeft nog steeds mijn volle aandacht. Dus bij deze een vervolg. Misschien een beetje zwaar om het jaar mee te beginnen, maar voor sommigen wellicht ook behulpzaam. 

Deze Blog is bedoeld als empowerment voor al die mensen, die worstelen met trauma en het helen ervan.
De vorige keer (2025) schreef ik al over wat er nodig is om geluk te kunnen ervaren, en dat dit echt een levenskunst is. De ene lukt het van nature beter dan de andere. En uiteraard maakt het veel uit hoe je bent opgegroeid.

Kleine of grote trauma die je mee maakt, vooral ontwikkelingstrauma vanuit je jeugd, hebben enorm veel impact. 
Je hele (biologische) systeem en zelfs je persoonlijkheid, is bedraad en gevormd om te overleven. Er is weinig ruimte of in veel mindere mate (naar gelang de ernst van je trauma’s) voor de kwaliteit van leven en de ontwikkeling van een natuurlijk ‘ik’ als kind.
Als overleven meer nodig is, komt je ontwikkeling en identiteit als persoon moeilijk op gang (tip; ‘Ongezien opgegroeid’ van Lindsay C. Gibson). Je omgeving kan je minder spiegelen, steunen, maar er is ook weinig bedding om jezelf te ontwikkelen in wie je bent van nature. Je wil, je aandacht gaat uit naar overleving, wat maakt dat deze minder gebruikt kan worden voor het natuurlijk exploreren en ontwikkelen van een gezonde ‘basis’.
Als een jong kind hebben we voor zelfregulatie van onze emoties en driften vooral onze ouders nodig. Als zij dit nalaten of zelfs onze dreiging vormen, hebben we andere bronnen nodig om onszelf te reguleren, zoals b.v. terugtrekking, veel alleen doen, emoties inhouden, flink zijn, lief zijn etc.  

Het constante alert zijn, of alleen onder bepaalde voorwaarden veiligheid ervaren gaat ten kosten van genieten.
Als ik het heb over trauma response (in sterke of mindere mate), bedoel ik ‘vechtimpuls, vluchtneiging, bevriezen of pleasen’.

Ik ken het zelf ook heel goed. Ik heb vaker gedeeld dat mijn jeugd erg onveilig was, als 11e kind in een groot boerengezin. Er was sprake van verwaarlozing, maar ook veel agressie. Ik noem dat ‘weinig basis meegekregen’, waardoor je opgroeit met veel overleving. Wat betekent dit eigenlijk voor je?

IMPACT
Weinig basis betekent een verstoorde relatie tot je zelfbeeld, je lichaam, je hechting met andere mensen, met je wereldbeeld, je capaciteiten en een constante onderstroom van onveiligheid (of je deze nu bewust ervaart of niet).
Het vertrouwen in jezelf en de ander is geschaad. 
Ik weet, het klinkt zwaar, en dat is het ook. Maar met elk weten is er altijd ook de échte hoop. Er is een weg uit, met hulp van anderen en ja, ook therapie.
Uiteraard is de mate waarin mensen  last hebben van trauma, voor iedereen verschillend. Het is algemeen bekend dat sommige mensen, die ernstig trauma hebben ondervonden, er soms veerkrachtiger en beter uitkomen dan anderen, met minder intens trauma. Het hangt van veel dingen af. Hoeveel hulpbronnen, zoals mensen, waren er waar je terecht kon, naast diegene die je als onveilig of niet beschikbaar ervoer? Wat voor kind was je? Welke plek had je, welke omstandigheden speelde mee (zoals ziekenhuisopname, moeder die kindje verloor voor jouw komst etc.).
Gabor Maté zegt het zo mooi; ‘Elk kind heeft een andere opvoeding gehad, al komt het uit hetzelfde gezin’.

CRITICUS
Ik hoor cliënten regelmatig zeggen dat gezien wat ze mee hebben gemaakt, ze er minder last van ‘zouden moeten hebben’. Dat ze zich misschien aanstellen. Dit is zo’n typische response van ontkenning als manier om niet te hoeven voelen hoe de ervaring is binnen gekomen. Het is reguleren van de gevoelens, die het kindsdeel in jou ervaart en die je weggestopt hebt voor lange tijd.
Er bestaat een natuurlijke timing, wanneer het voor jou mogelijk is diep weggestopte wonden aan te raken en aan te kijken. Meestal gebeurt dat vrij onverwacht, na een trigger, of juist als het beter met je gaat.
Je hebt dan meer veerkracht en ruimte om weer een stukje te ‘helen’.
En dat gaat beetje bij beetje. Normaliseer dat je met elke stap, met elk jaar weer een stukje verder heelt en groeit. Geef jezelf niet op de kop als je nog steeds, of weer ergens ingetrapt bent qua oud patroon.
Het hoort er gewoon bij.

VALIDERING
Ook hoor ik wel eens collega’s in supervisie de vraag stellen hoe serieus ze bepaalde trauma moeten nemen, zeker aangezien cliënten er zelf aan kunnen twijfelen. Of collega’s die bang zijn dat met hun erkenning van het trauma ze hun client misschien iets aan praten. Maar daar gaat het niet om.
Het gaat er om (zoals Bessel van der Kolk schrijft in zijn boek ‘The body keeps the score’) dat het lijf, de persoon een herinnering, een ervaring heeft, die onderzocht wil worden. Niet dat jij de betekenis of de feiten hoeft te weten of te raden, maar dat het aan je client is zichzelf serieus te nemen.  Soms wordt helder wat er feitelijk gebeurt is, soms niet. Maar de ervaring van pijn, flarden van vermoedens, heeft altijd waarde. Zonder dat jouw analyse als hulpverlener, of  die van de cliënt helemaal hoeft te kloppen.
Je lichaam heeft vast een goede reden om iets waar te nemen, wat beangstigend of pijnlijk is. Laten we samen voorzichtig verkennen wat dit dan is, stel ik voor op zo’n moment. 

Ik wil nu wat delen over bepaalde aspecten, die aandacht nodig hebben als je de weg bewandelt van je een ‘beschadigd’ mens voelen naar ‘compleet en heel’ te zijn. Ik denk dat ze algemeen gelden, én uiteraard zijn er persoonlijke variaties die voor ieder anders zijn en uniek. Het is goed te leren kennen, hoe jouw dynamiek en coping (dit betekent hoe jij  jezelf hebt aangeleerd te functioneren) werkt.
Zelfkennis geeft keuze, geeft je de regie terug die veiligheid teweeg brengt in je lijf.

KWETSBAARHEID EN KRACHT
Je relatie tot kwetsbaarheid en kracht. Voorbeeld; ik voelde me kwetsbaar, maar wees het ook af. Ik was krachtig in mijn overleving, maar wist niet wat échte kracht werkelijk was. Ik zag het meer als ‘onaanraakbaar zijn’. Wat ik niet zag is dat het betekent dat je jezelf mag zijn. Niet flink zijn, stoer of elke uitdaging aan gaan, maar mijn grenzen kennen.
Dat het okay is limitaties en beperkingen te hebben (voor de rest van je leven).
Littekens blijven. Leer er van houden.

Maar dat het ook waar is dat je talenten en kwaliteiten hebt, ontwikkeld of van nature. Dat sommige kwaliteiten of aspecten simpelweg weinig kans hebben gehad om te groeien, omdat de steun, de spiegels en de veiligheid ontbraken. Dat wil niet zeggen dat ze niet te leren zijn. Of dat je dom bent.
Dat kwetsbaarheid veiliger gaat voelen maakt dat je je ook krachtiger gaat voelen. Dat is heel vreemd vanuit trauma-perspectief. Je relatie tot deze 2 delen wordt beter en dat geeft veel ontspanning en stabiliteit.
Vaak worden mensen met sterke overleving gezien als erg krachtig en talentvol, maar kunnen ze dit zelf niet zien (vanwege een onderliggende andere imprint van zwakte). Zeker als je kracht niet als natuurlijk van jezelf is, voelt het namelijk als vermoeiend en wordt het vooral aangewend voor anderen of de situatie. 

ZELFBEELD
Je zelfbeeld, meestal negatief. Mijn zelfbeeld is steeds minder een ‘beeld’, maar een gevoelde ervaring dat ik Ben, met alles erop en eraan. Dus ook minder criticus die dat zelfbeeld in stand houdt.
En dat ik dus goed ben, zelfs al vinden mensen het (mij) niet goed.
Als mensen je afwijzen, hoef jij dat nog niet met jezelf te doen. Die keuze heb je nu, die had je als kind niet. Die zelfafwijzing kan diep zitten, tot in de vorm van haat (die eigenlijk naar anderen bedoeld was).
Je hebt mensen die welkom geheten zijn, en mensen die dat niet zijn in hun jeugd. Die zelfs zijn afgewezen in hun bestaansrecht (of dat zo hebben ervaren door de omstandigheden).
Het goeie nieuws is dat je bestaat, dus zelfs je ouders hoeven je bestaan niet te valideren. Of je prestaties. 
Je plekje op de wereld doet er toe! 
De weg naar meer onvoorwaardelijke liefde voor jezelf vergt oneindig veel geduld en compassie. 
Ik had nooit zoveel compassie ontwikkeld als ik het niet heel hard nodig had gehad. Door dit ook veel in mijn werk in te zetten, hebben indirect ook al mijn cliënten daar aan bijgedragen. Waarvoor dank!

TRAUMA IDENTITEIT
Je zou ook kunnen zeggen dat de ervaringen zich vermengingen in je identiteit. Omdat je geen controle had, wat erg  bedreigend was, voelde je je hulpeloos.
Een kind kent niet het verschil tussen ‘ik voel me hulpeloos omdat er te weinig hulp was’, maar gaat geloven in de eigen hulpeloosheid (‘ik ben niet capabel’ b.v.).
Trauma maakt dat je weinig regie voelt en ervaart, en ook nog gaat geloven dat je ‘klein, zwak en deficiënt bent’. Of een variant hiervan. De mijne was ‘ik zal wel lelijk zijn en niet de moeite waard, anders zou er wel meer van me gehouden zijn’. Ik ben gaan presteren, werd perfectionistisch.
Of het schiet naar de andere kant ‘ik ben sterk en moet het kunnen’. 
Dus eigenlijk voel je je klein, minderwaardig, zwak of je voelt je juist sterk, onoverwinnelijk en daardoor leg je de lat voor jezelf en anderen veel te hoog.
Of een combinatie van beiden. Dit is meestal het geval, een laag zelfbeeld met een sugarcoat laagje erover heen. Met een burn-out kan zoiets er uit komen. Je oude coping put je lichaam en je energie uit.
Hoe zwakker je je voelt, hoe meer je moet investeren in je sterk weten, of denken. En als dat niet van nature heeft kunnen groeien (je zelfvertrouwen), zal je het ergens vandaan moeten halen. 
Veel mensen met ontwikkelingstrauma hebben een overactieve controle en mind, of vallen in chaotisch denken en piekeren daardoor.
Zo koesterde ik lang een illusie dat als ik maar ‘sterk’ genoeg was, letterlijk fysiek en mentaal, ik veilig zou zijn. Ik ging zelfs op jiu jitsu en rugby om niet langer het onderspit te hoeven delven. Als ik dat nu lees, vind ik het schattig. Je snapt wel dat Pippi Langkous mijn favoriete idool was op televisie.

SLACHTOFFER EN DADER
Trauma kent enerzijds een gevoel van ‘slachtoffer zijn’ en dit niet willen zijn, of juist ‘dader’ voelen, waar je dat niet echt bent. Hier is het belangrijk dat je objectief gaat zien dat het kind inderdaad slachtoffer was (er écht niets aan kon doen), en dat dit nu veilig is om te erkennen. Veilig in die zin, dat er nu ruimte is om het in compassie en met support te mogen voelen, hoe eng en/of verdrietig het vroeger was. Stap voor stap.
Dit zien geeft ruimte om te ervaren dat je nu niet meer het kind bent. Het volwassen bewustzijn maakt plaats voor het feit dat je merkt dat je kunt handelen, voor jezelf kunt op komen, je leert afgrenzen, je niet ‘dood’ gaat of ‘af geserveerd’ wordt. Je durft steeds meer te kiezen voor jezelf. 
Daarbij is de realiteit durven checken een belangrijke ’tool’ voor heling (‘Toen ik je zag draaien met je ogen, kwam dat door mij? Vond je het stom dat ik dat zei?’). Correctieve ervaringen opdoen is van wezenlijk belang voor het herstellen van vertrouwen, en heel vaak nodig. En nee, alleen weten met je hoofd is niet genoeg. 
Zoals het ook niet genoeg is te weten dat iemand van je houdt. Je wilt het voelen, horen, zien en nog belangrijker, leren aannemen en vertrouwen.

VERANTWOORDELIJKHEID
Ook is er een vervormde verantwoordelijkheid, ‘bad parent bad child principe’. Een kind kan het zich niet veroorloven de ouder/verzorger af te schrijven, aan te spreken op zijn of haar gedrag, maar heeft er natuurlijk wel een reactie van en gevoelens bij. Dus neemt deze de schuld, de slechtheid op zich, en ook alle boze gevoelens slaan naar binnen. Niet alleen ‘ik ben slecht of stom of schiet te kort’ (i.p.v. de ander), maar ook ‘ik doe de anderen te kort, ben schuldig aan’. Als dit ontward is, aangekeken, en je erkent dat jij het kind was, en dus niet verantwoordelijk, geeft dit opluchting. Je hoeft geen boete te doen, komt weer bij je zuiverheid. 
Het is ook van wezenlijk belang dat wat van je ouders was, teruggegeven wordt. Het zorgen voor hun pijn, last (hun Lot) mag symbolisch worden teruggeven. 
Je eigen ‘lot’ is veel lichter, en geeft je zicht op wat jij te doen hebt (thematiek om aan te werken), maar ook wat je potentie is om te kunnen gaan leven (de lusten!).

SCHULD EN SCHAAMTE
En gerelateerd aan deze dynamiek heb je een relatie tot schuld en/of schaamte, die niet in de realiteit is geworteld. Dat schept verwarring en is een ware kwelling in jezelf.
Schaamte is als het ware de deksel op alles wie je bent, wat er niet kon zijn. Het werkt goed als afweer, je laat jezelf niet meer zien of bepaalde gevoelens niet meer zien. Je ziet jezelf door de ogen van een ander, in negatieve zin. Totdat je leert jezelf met nieuwe ogen te bekijken, met de ogen van het Nu. Met de ogen van liefde.
Je blijkt totaal okay, normaal te zijn. Een mooi, uniek mens. Je verdient het om gezien, bemind te worden!

ONTVANGEN
Ja, je voelt je regelmatig moedeloos, verliest de moed en het vertrouwen. En daarom is het zo fijn veel support buiten je te zoeken. Kom ik op een volgende punt; mogen ontvangen, jezelf steun gunnen en geluk. Dit is niet zo makkelijk als je een geoefend mens bent in dat aan anderen te geven of jezelf af te sluiten.
Ik nam ook vaak de indirecte weg, waarin ik aan anderen gaf, of eerst afstemde op de ander waardoor ik hoopte dat het dan naar mij terug kwam.
Jezelf toestaan dat je afstemming, liefde of steun etc. nodig mag hebben vraagt eigenwaarde, en nog meer om daar direct om te kunnen vragen. Het is ook eng, je wordt zichtbaar. Kun je (weer) afgewezen worden, of bekritiseerd, uitgelachen.
Het besef is nodig dat je bestaansrecht hebt, en ook je behoeftes en verlangens bestaansrecht hebben. 
Zonder dat je daar iets voor hoeft te doen. Basta.
De energie die je dan overhoudt als die validatie eigen wordt.. Wauw, wat wil je dan eigenlijk in het leven? Wat geeft jou plezier, geluk, ontspanning? Die keuzeknop komt dan tot je beschikking.

HECHTINGSSTIJLEN
Het ontwikkelen van gezonde relaties is een geleidelijke weg. Daarvoor is het nodig om je angstige of vermijdende hechtingsstijl(en) te leren kennen. Nabijheid leren verdragen en toestaan, als je daar weinig ervaring mee hebt gehad of negatieve ervaring mee kent. Dan is dit ook spannend, want ga ik uiteindelijk toch niet verlaten worden? Wordt mijn ruimte, mijn vrijheid, mijn autonomie mij niet ontnomen? Of in heftigere mate; ‘Ga ik verraden, gebruikt of misbruikt worden?’.
Hier kan ik veel meer over zeggen, maar lees liever boeken als ‘Liefdesbang’ van Hannah Cuppen. 

AFKICKEN
En als laatste noem ik dat deel wat vertrouwder is met stress, spanning, drama in het dagelijkse leven dan met ontspanning. Je moet er letterlijk van afkicken, van die adrenaline.
Leren zien wie je bent zonder die survival-identiteit in elke zin, betekent langzaam verkennen. En wennen aan ontspanning. Het is minder risicovol is dan je denkt en kan expanderen.
Het is de beste gezonde verslaving, die je maar kan ontwikkelen. Want het trekt je naar de goede kant van het leven, omdat je daar meer aan gewend raakt en gehecht. Eindelijk!
Als je namelijk ontspannen bent, ben je nog steeds waakzaam, maar eigenlijk wordt het dan meer ‘aandachtig aanwezig ‘. Dus het werkt zelfs efficiënter. Je kunt namelijk bang zijn als je niet meer alert bent, je dan iets akeligs gaat overkomen. Maar in ontspannen toestand merk je nog steeds van alles op. En geloof me; je overlevingssysteem werkt uit zichzelf over het algemeen nog steeds heel goed. Je zal nog steeds van de weg springen als er een auto aan komt. Je hoeft het dus niet te blijven oefenen. 

Gelukkig zijn er door de tijd heen veel behandelingen en methodieken zoals EMDR, Somatic Experience, NARM, Lichaamsgerichte Therapie, creatieve therapievormen, systemisch werk etc. ontwikkeld bij de weg naar heling.
Het is fantastisch dat er veel aandacht en kennis is in deze tijd. Trauma, groot of klein, we kennen het allemaal.

En als je nu wat gedeprimeerd bent geraakt van de complexiteit die ik beschrijf, weet dat de meesten van jullie al een behoorlijk eind op weg zijn. Kijk wat je al hebt bereikt.
Het ‘glas is half vol’-leren is ook iets, wat bij ontvangen hoort.
Ben er trots op en leer omarmen dat wat jij te doen hebt in dit leven, jouw Lot (met beperkingen, lasten, trauma, maar ook zegeningen en groeimogelijkheden)is wat jij te ‘nemen’ hebt. 
Wat een stuk makkelijker wordt als je je daar niet tegen verzet, hoe graag je ook iets anders had verlangd.

Vergelijk jezelf niet met anderen. 
En vergis je vooral niet!
Echt, je bent een prachtig mens.
En zo uniek!
Vraag maar aan je vrienden!
En leer het te geloven..

Succes op jouw eigen wandeling naar een meer ‘heel en gelukkig’ 2026..
Soms kruipend, wandelend, huppelend, aarzelend en dan weer dansend.
Je was al zo moedig om zover te komen.
Die kracht is dezelfde kracht, die jou nu ook weer verder drijft.
En zoals je ziet op de foto. Je bent niet alleen.
Veel bewuste mensen lopen deze weg..

We are all walking each other HOME! 

Let’s walk each other HOME.

Een warme nieuwjaarsgroet van mij!

I sometimes forget

that I was created for JOY

My mind is too busy

My heart is too heavy

for me to remember 

that I have been 

called to dance

the Sacred dance of life

I was created to smile

To love, to be lifted up

And to lift others up

O’ Sacred One

Untangle my feet

From all that ensnares

Free my soul

That we might 

Dance

and that our dancing

might be contagious

Hafiz

José

Geluk, in een tijd van complexiteit, chaos en onzekerheid, wat een thema!
Geluk, wat jou dient en vervult, op een dieper niveau dan voorwaardelijk geluk (zie tekst), maakt vooral dat jouw energie ook je omgeving en de mensen om je heen bereikt. En dan als een olievlek uitspreidt, wat naar mijn idee de wereld ook een beetje beter maakt.
Er is niets egoïstisch aan om te gaan voor en te leren een tevreden mens te worden en te zijn.
Het is de enige plek waar de bron ontspringt, in jou! 

2 SOORTEN GELUK
Eigenlijk zijn er 2 soorten geluk. Voorwaardelijk geluk, waarbij geluk sterk af hangt van de omstandigheden. Je hebt je droompartner, kinderen, een huis of werk wat ideaal is. En daar is niks mis mee. Tot op bepaalde hoogte is dit ook cruciaal om onvoorwaardelijker geluk te kunnen voelen. Als we niet genoeg geld hebben voor ons dagelijks leven, of door een ziekte ons lijf steeds pijn doet, is er vooral overleving. 
En zelfs dan, waar mensen arm zijn, zie je vaak dat mensen kunnen genieten of zelfs meer dan in een rijk land vol welvaart. Misschien verwachten zij ook minder, omdat de lat van hun verwachtingen minder hoog ligt.
De bekende psychiater Erik de Wachter beschrijft het zo mooi in zijn artikelen. Het geluk is een norm geworden, waardoor we voelen dat we falen als we (tijdelijk) minder gelukkig zijn.  
Die norm maakt, dat mensen niet aanvaarden dat pijn, angst, verdriet etc. net zo’n belangrijk deel uitmaken van ons leven. Zonder pijn geen vreugde. 
En voor veel mensen is geluk kunnen ervaren door de zwaarte van hun problematiek simpelweg geen optie. Dat de potentie in ieder zit, maar niet door iedereen geleefd kan worden, is nooit iemands eigen schuld. Hoe verdrietig dat ook is, het is realiteit.

Het voorwaardelijke geluk maakt dat dit maar tijdelijk geluk geeft (nieuwe auto, verliefdheid), in het besef dat je het kan kwijtraken. Verder neigt je het vast te moeten houden (want het kan elk moment weg gaan). Je snapt het al, dat dit niet echt duurzaam is. 

Er bestaat ook onvoorwaardelijk geluk. Het kunnen genieten van de kleine dingen in het leven. Mensen die de capaciteit hebben om dankbaar te kunnen zijn, voor alles wat er is i.p.v. alles wat er ‘zou moeten zijn’, zijn simpelweg gelukkiger. Het glas is halfvol i.p.v. halfleeg. 
Deze mensen leven meer in het hier en nu.
Dit geluk komt niet door wat je hebt, maar door wat jij bent en hoe jij in de wereld staat (je innerlijke houding).
Voor dit geluk is veerkracht, meegaan met de stroom van het leven, het leven en jezelf vertrouwen, een ‘must’.
Dit geluk ademt meer in de sfeer van een ’tevredenheid’, als innerlijke basishouding. Zelfs, als het leven niet mee zit.
Daarin zit ook het besef dat het leven eindig is en dat het niet rechtvaardig is, of eerlijk of ideaal. Je daarmee (leren) verzoenen is belangrijk. Niet als berusting, maar als aanvaarding van de realiteit (niet als hoe jij vindt dat het zou moeten zijn). Zeker in deze tijd..

ERVAREN VAN GELUK
Hoeveel geluk je kan ervaren, hangt veel af van je achtergrond. Hoe was de sfeer thuis, tussen je ouders? Hoe gelukkig waren zij, met elkaar en in zichzelf? In welke omgeving, in welke land ben je geboren? Waren de omstandigheden gunstig, in elke zin?  
Een kind kan en mag niet gelukkiger zijn dan het gezin van herkomst, laat staan dat het weet heeft van dat ‘gelukkig(er) zijn’ bestaat. Zelfs als het kind bij leeftijdsgenootjes ziet dat het plezieriger is thuis, of liefdevoller, dan nog blijft het loyaal (in zichzelf) aan het gezin waar het vandaan komt. Geluk voelen of het opzoeken blijft beladen met schuld, schaamte, twijfel, angst of ongeloof en wantrouwen. 

Voor veel mensen staat overleven zo op de voorgrond, dat het niet eens op de agenda staat. 
En als het wel online komt, dan is er eerst die ‘survival guilt’; waarom ik en zij niet?

Regelmatig stel ik mijn cliënten de vraag; ‘Mag je gelukkiger zijn dan je ouders?’. Het wordt meestal even stil hierna. Loyaliteit zorgt er voor dat je als kind dichtbij je ouders (en/of je verzorgers, je omgeving) blijft -en waar zij zijn in hun staat van bewustzijn-, en dat is voor je overleving het beste wat je kan doen. Je bent hulpeloos en zo klein nog, volledig afhankelijk daarvan.
Ook al voelt dit later als een last, het blijft vertrouwd daarin terug te veren. Elke keer als je verder van je gezinssysteem ‘af groeit’, is dit spannend en roept dit weerstand op (en jonge kinddelen). 
Het hoort echter bij het proces van emotioneel volwassen worden. Je blijft hun kind, maar bent inmiddels een volwassen mens. Een volwassen mens heeft mensen nodig, maar wél echt anders dan een kind nodig zou hebben.

Het is wijs ook systemisch te onderzoeken wat je plek, je rol, je verstrikkingen zijn in je gezin van herkomst, die je onherroepelijk herhaalt. Die zitten diep, en deze vrijmaken en bewustwording maakt dat je vrijer in je levenspad komt te staan. In systemisch werk noemen ze dit ook wel ‘je eigen geluk en leven aannemen’ i.p.v. deze in dienst stellen van de balans van het oude gezinsevenwicht. Je loyaliteit draait naar jezelf op de 1e plaats, en dit verandert alles!

EMOTIONEEL OPGROEIEN
In dit individuatie proces word je uitgedaagd de pionier van je eigen leven te worden, met hopelijk steun van vrienden, familie, een therapeut of coach. Immers, je hebt geen voorgeleefd voorbeeld. Je koestert  mooie idealen (lees; fantasieën) waarvan je denkt dat deze je gelukkig maken. Je weet hierin ook niet zo goed wie je bent (alleen die je bent geworden).
Je weet globaal misschien wat je behoeftes zijn en jouw sleutels tot ‘geluk en tevredenheid’. Of je spiegelt je aan anderen, aan social media en gelooft dat de beelden die je daar ziet, jou ook geluk kunnen geven.
Je balans en geluk is ook niet iets statisch en verandert steeds weer, door je eigen groei of door wat het leven je geeft. 
Dat maakt het niet gemakkelijker. Het is niet klaar, af, ik weet het nu wel-houding. 
Verder zorgt te veel overleving dat je vast zit  in vecht, vlucht en bevries responses. Die kapen je gedragingen voor dit doel, waardoor je minder ruimte ervaart voor je geluk. Om te weten wat je wilt en je hart  te durven vertrouwen in de verlangens die het elke dag opwerpt. Om geluk te kunnen ervaren is een mate van ontspanning nodig.

ONDERZOEKSVRAGEN
Het vergt zelfreflectie en meer bewustzijn, jouw geluk te leren ontdekken.
Wat zijn mijn barrières, mijn imprints (o.a. oude overtuigingen over mezelf of over geluk) die ik koester, mijn mogelijkheden en beperkingen? Wie ben ik, of juist niet, wat is goed voor mij en wat niet, waar hou ik van of juist niet? En durf ik de weg, die alleen stap voor stap gelopen kan worden, te vertrouwen en te volgen. Durf ik te falen, te experimenteren, te vertrouwen op mezelf, anderen, de toekomst?
Heb ik veel controle nodig, of durf ik te ontspannen en de teugels van controle wat te laten vieren?
Waar heb ik dat te oefenen en te leren, en waar heb ik juist de regie te leren nemen?
Wat heb ik in mijn mars? Wat voor feedback krijg ik van anderen over mijn talenten, kwaliteiten en potentie? Geloof ik dat? Leef ik dat? En dat waar ik goed in ben, word ik daar überhaupt blij van?
Durf je een individuele weg in te slaan uit je comfortzone, of volg je de groep, anderen, je veilige basis?
Er zijn nog veel vragen die ik zou kunnen stellen, op een gelaagd niveau van je bewustzijn, die allemaal van belang zijn in het zelfonderzoek naar jouw vervulling.

VEILIGHEID & UITDAGING
Om een tevreden mens te leren zijn, hebben we ook (gezond) te leren bewegen tussen je behoefte aan veiligheid en je behoefte aan uitdaging. Klampen we ons vast aan veiligheid, of gaan we uitdagingen wel aan, maar gunnen of geven we onszelf daar weinig steun in of tijd. 
Deze beweging hand in hand laten gaan, afgesteld op wie we zijn en waar we zijn op dat moment (zoals levensfase, bij ziekte of in een nieuwe relatie), is al een hele kunst.
Stel dat je alleen een pelgrimage wilt lopen in een ver land. Het mag spannend zijn, of is het voor jou té spannend? En zo ja, misschien met steun van anderen, goede voorbereiding en wat handvatten voor het geval het fout gaat lukt het wel. Mensen, die het veel alleen hebben moeten uitzoeken, zijn vaker flinker en groter dan goed voor ze is in het dagelijkse leven. Mensen die overbeschermd waren in hun jeugd, klein gehouden, herhalen dit  omdat ze zichzelf niet hebben leren vertrouwen in hun capaciteiten. Ze houden hun leven bijvoorbeeld ‘klein en overzichtelijk’.
Zo gooide ik mezelf vaak voor de leeuwen bij een uitdaging, zoals reisleider worden in een vreemd land met alleen een draaiboek en een busje ter beschikking. Ik zou en moest het leren!  Van waar ik nu ben, had ik mezelf veel meer steun, zachtheid en tussenstappen gegund. Dat had me een hoop stress gescheeld en veel meer plezier gegeven. 

RELATIE MET JEZELF
Die innerlijke houding die je ontvankelijker maakt om tevreden te kunnen zijn, een open hart, ontwikkelt zich in relatie tot jezelf. Niemand krijgt automatisch een relatie met zichzelf, die rond, af en rijk is. We kunnen wel allemaal steeds verder toe groeien naar een mildere, meer liefdevolle, krachtigere  relatie met onszelf, waardoor ook onze relatie naar en met  anderen verandert.
Liefdevolle verbindingen kunnen aangaan geven een diep gevoel van ‘belonging’ en vervulling.
En als we steeds meer de natuurlijke essentie in onszelf laten rijpen, verandert uiteindelijk elk wereldbeeld. Elke verandering in jezelf ga je terugzien in de wereld om je heen. Omdat je anders kijkt, maar ook omdat het energetisch andere dingen naar je toe trekt.
Alle mensen, die ‘verwezenlijk je dromen’ prediken zeggen het  ook; als je iets wilt of verlangt, wordt het dan eerst zelf.
Wil je een partner, word die partner die je zou willen. Wil je meer geld, leer geloven in overvloed en denken vanuit innerlijke rijkdom. Makkelijker gezegd dan gedaan, en ook voer voor het superego.
Als iets me niet lukt, is het dus mijn eigen schuld. AU. 
Zo simpel en makkelijk is het niet.

Geluk is een staat van tevredenheid, die komt en gaat, maar in de basis kan groeien. Zelfs als de omstandigheden slechter zijn, kunnen er lichtpuntjes gezien en waargenomen worden. En soms ook niet. Maar geluk kan altijd weer terugkeren, ook na jaren van rouw en verlies.
Het is een levenskunst, die je kunt leren, maar van waar je nooit weet wat voor jou haalbaar is. Het vergt (zelf)liefde, steun, moed, vertrouwen, nieuwsgierigheid en bewustzijn de ingrediënten te zien en herkennen die voor jou hierin jouw sleutels zijn tot meer vervulling en zingeving.

Geluk kun je hebben,
En sommige beweren..
Geluk kun je manifesteren.
Maar vooralsnog geloof ik vooral,
Dat je geluk een stukje ‘moet’ leren.

Er zijn natuurtalenten, 
die lijken geboren voor het geluk
Maken zich om ‘niks nie’ zo druk
Wat anderen denken,
het geeft ze geen fuck!

Er zijn er die het leren bereiken,
met bloed, zweet en tranen.
Ze weten niet van wijken.
Het geluk lijkt soms onder de zwaarte 
van zichzelf te bezwijken.
Maar met momenten kunnen ze het geluk,
toch in de ogen kijken.

Geluk kun je hebben,
je kunt het niet forceren.
Geluk is pas gelukt,
als je het kleine leert eren.
Je daagt geluk uit met komen,
als je je hart durft te volgen in zijn/haar/hens dromen!

Een tevreden lentegroet,
José

Het raakt bij mij van binnen. De kans, die ik gekregen en genomen heb, op een kwalitatief beter leven, lang geleden. Iedereen om ons heen kan een ‘springplank’ zijn voor een ander wezen, een dier, een mens.
Dat kan in zoveel vormen en op zoveel manieren, kleine en grote.

Mooi is dat we allen zo verschillend zijn, en ons hart van anderen dingen blij wordt. Dat door die diversiteit  er ook veel springplanken zijn. Natuurlijk kunnen niet alle mensen die zien, of daar gebruik van maken, al zou mijn hart (en vele harten met mij) dit zo graag wensen.
Ook het bereik van zo’n springplank is zoveel kleiner dan we zouden willen. Ik denk dan aan die film van Schindlers List, waar de man die zoveel joodse mensen heeft kunnen redden op het eind verslagen in beeld komt. Het enige wat hij kan uit brengen is; ‘ik had nog zoveel meer joodse mensen kunnen redden’.
Dat is natuurlijk niet zo en drukt meer een uiting van de machteloosheid uit.
Elk gebaar, elke bijdrage telt.  Onszelf uithollen uit idealistisch motief helpt de wereld én jezelf niet.

Jezelf belangrijk vinden, met behulp van alles en iedereen wat daar bij nodig is, is onze eerste en belangrijkste taak.
Van daaruit beweegt ons hart vanzelf naar vrijgevigheid in gepaste vormen naar anderen en in de wereld. Die ontstaat vanuit je openheid en vrije creatie-stroom. Vrijgevigheid is niet altijd ‘geven’ zoals we dat kennen, maar is simpelweg ook je eigen welzijn en geluk leven en (kunnen) ervaren en zijn.
Vrijgevig zijn is eigenlijk gewoon ‘jezelf zijn’. Je geeft jezelf ‘vrijuit’ en dat kan ook zijn dat je hulp nodig hebt van iemand. Ook dat is een geschenk voor de ander, het geschenk van vertrouwen.

Je natuurlijke staat is vriendelijker, minder zelfzuchtig en stralender dan de som van al je overlevingspatronen. Het is ronduit ‘positief’ besmettelijk in en voor je omgeving als je deze meer kunt zijn en leven. 
De kwaliteit van ons hart ís dienstbaarheid, maar niet vanuit de oude normen van wat wij geleerd hebben dat dienstbaarheid is. Niet vanuit opoffering van onze gevoelens, behoeftes en ons geluk ten behoeve van anderen, maar vanuit een authentiek, rijk hart. 
We hebben eerst de weg naar binnen te gaan, wat bij veel mensen schuurt tegen het oordeel egoïstisch te zijn en schuldig aan te veel ruimte innemen. En hoe lang en hoe veel dit nodig is, je afgrenzen en nee zeggen tegen anderen, hangt niet af van wat jij in gedachten hebt. Het is simpelweg nodig, als je het nodig hebt. Daarvoor buigen heeft een diepe kwaliteit van zelfliefde in zich. 

Ik heb er lange tijd over gedaan mijn basis te versterken en een gezond en reëel zelfbeeld en eigenwaarde te ontwikkelen. Daar ben ik veel therapeuten, leraren, mensen, trainingen en opleidingen dankbaar voor.
Ik herinner me nog als de dag van gisteren dat ik als 19 jarige het lef had een docent van de Hogeschool waar ik toen op zat, te bellen voor hulp. Deze docent gaf gezondheidsleer, maar dat ene uur per week was eigenlijk meer therapie.
Ik en mijn klasgenoten hingen aan zijn lippen, als hij sprak over ‘de rechten van het kind’, met een vuur en passie die me nog steeds levendig voor ogen staat.
Niet eerder had ik iets in die richting gehoord, wat bij mij een sprankje hoop gaf. Ik voelde me gezien.
En ondanks dat hij van het management van de Hogeschool gezondheidsleer moest geven over feiten, en geen ’therapie-les’, bleef hij stug door gaan.
Hij verdedigde zich door te zeggen dat de studenten levensvragen hadden en dat hij deze niet wilde negeren. Hij had een Gestalt praktijk, en dit was mijn 1e kennismaking met lichaamsgerichte therapie.
Het boek wat hij schreef, prijkt nog in mijn boekenkast.

Het was doodeng en ik was nog heel naïef, maar dat was mijn springplank. Later noemde ik mijn jaartrainingen ook Springplank als verwijzing naar het opstapje naar meer groei en ontwikkeling.
Het was voor mij mijn eerste springplank naar een perspectief van leven, zonder de constante angst en onrust die me de hele dag in mijn greep had. 

Inmiddels, 37 jaar later, kijk ik met dankbaarheid en een glimlach terug naar dit begin.
Ik heb van mijn jeugdjaren niet veel kunnen genieten, maar veel meer springplanken later kan ik zeggen dat mijn 2e jeugd veel goed maakt.
Ook al wordt mijn lichaam ouder, zo had ik me willen voelen toen ik 20, 30, 40 was. 
In die zin voel ik hoe graag ik wil bijdragen een springplank te zijn, op veel verschillende manieren, voor anderen.
Als ik al iets zou willen doorgeven, is dat ik zoveel mensen die tweede of derde kans op een volwaardig kwalitatief goed leven gun. En als het past, laat ik het niet voorbij gaan, mensen er op te wijzen (direct of indirect).

Wat de springplank ook is, of wie, of hoe groot of klein, het maakt niet uit.
Gebruik hem, je bent het waard gelukkig en vrij het leven te leiden vanuit de enorme potentie die een mens eigen is. En aanvaard dat het een weg is, die geleidelijk, met veel vallen en opstaan, moedeloosheid en ongeduld gepaard gaat. 

Niemand kan inschatten hoever je kunt komen (er is geen maatstaf), maar jezelf  veel extra kansen geven en gunnen, nodigt je ziel en het universum uit te expanderen. 

Een fijne nazomer voor iedereen,

Warme groeten

José

Mijn spirituele leraar al vele jaren (AH Almaas) schreef eens; ‘we all have a divided heart’ (‘we hebben allemaal een verdeeld, gespleten hart’). Ons hart (en ons lijf) bestaat en beweegt meestal niet uit als één geheel. Onze aard wil veel. Onze natuur wil veel verschillende dingen en IS veel verschillende dingen en aspecten. We willen tegenstrijdige dingen, en onze (overlevings)patronen bepalen vaak onze prioriteiten. Uiteraard vaak niet bewust. 
Ons hart wil kunnen liefhebben, genieten en avontuur. Een ander deel, b.v. het innerlijke kind is bang of verlegen en wil vooral veiligheid en niet te veel expansie. Ons instinct wil nog meer kunnen eten en onbeperkt chocolade (mijn voorkeur) uiteraard, maar weer een ander deel wil gezond blijven. We willen een partner, maar iets anders wil zich niet binden. 
En wát we willen, kan een lange termijn proces of doel in zich hebben (b.v. leren liefdevoller te zijn of eerder stoppen met werken), of een steeds wisselende behoefte die -ook- intrinsiek is aan mens zijn (b.v. de behoefte alleen of samen te zijn). 
Het lastige is, dat als bepaalde delen met elkaar (bewust of onbewust) met elkaar in conflict zijn en blijven, de keuze en de richting bepaalt wordt door een bepaald deel, b.v. de criticus.
Zo kan er b.v. in de relationele dynamiek van de relatie een deel in ons zijn (vaak kindstukken), die het heerlijk vindt dat de partner voor hem of haar ‘zorgt’ en het meer volwassen deel het er niet mee eens zijn. Die wil gelijkwaardig zijn en een partner, geen papa of mama. 

Hoe weet ik wat ik echt wil? En wat in mij wil? En als ik dat al weet, hoe statisch is dat?
We kunnen een ambitie nastreven die oprecht is wat we wilden ons hele leven, maar door ziekte of het proces van ouder worden verdwijnt deze en willen we opeens hele andere dingen.
Voordat ik deze blog ging schrijven en nog even mijmerend in mijn stoel mijn cappuccino dronk na de meditatie, wilde ik blijven zitten. Ik voelde een lichte push om te gaan schrijven, terwijl ik ook nog een wasje wilde draaien. Ik zat daar even, en voelde mijn verlangen dat de timing om op te staan een natuurlijke was zonder dat ik daar over hoefde na te denken. 
Het liefst staan we in contact met een natuurlijke FLOW, van waaruit het leven licht en natuurlijk uit ons stroomt in de manifestatie van de dag. Maar zo gaat het natuurlijk vaak en helaas niet. 
Wanneer mensen jaren van groei en bewustzijn doormaken,  merken ze gelukkig wel dat het makkelijker wordt in contact te staan met een natuurlijkere wil en levendigheid..
Dat komt omdat oude delen in ons hun kracht verliezen en plaats maken voor de ruimte om te kunnen kiezen. Waar het bewustzijn helpt een patroon te herkennen, voordat je er naar handelt of terugkeert daar waar je een ‘verkeerde’ afslag nam.

Veel van onze wil wordt gevormd door wie we moesten worden of geworden zijn om te kunnen (over)leven, gevat in een persoonlijkheid of karakterstructuur. Je kan het ook ego noemen. Door dit beperkte kader leven we dan zoveel mogelijk wat er mogelijk is, ons eigen leven. 
Het vergt zelfbewustzijn en zelfkennis om te weten wat voor jou essentieel is, waar je naar wilt luisteren, en waar je je aan wilt verbinden.
Het vergt steeds opnieuw zelfonderzoek, in geduld en oprechte nieuwsgierigheid wat voor jou klopt. Het vergt jezelf vragen stellen, of vragen laten stellen door een ander, die je daarbij steunt. En het vergt soms een therapeut, coach om bepaalde knopen te helpen ontwarren en vrij te maken.

En het is zo, daar waar we een straat in zijn gereden waar we uit kwamen bij alles wat we niet wilden (soms jaren lang!), ons juist kan helpen. Het is geen fout, niets om jezelf voor te schamen of te bekritiseren, maar een kans. Nu krijgen we informatie over een nieuw verlangen, of een verlangen wat schuilde in de diepere regionen van waar we nog niet bewust van waren. Veel van wat we leren, komt door teleurstelling, of wat we niet willen of niet meer willen. 
Een hele grote dosis mildheid is daarbij nodig. Je leert wanneer je leert, al is het nog zo vaak diezelfde steen. Hoe vaak ik in mijn praktijk de opmerking hoor; ‘Ja, maar ik weet het nu toch. Waarom dan weer??’. En zelfs je tegen dezelfde steen en de pijn stoten voor de zoveelste keer is een kans iets nieuws te zien wat je nog niet helder gezien had of waarin je sterker kunt worden in het koers houden. 
Veranderen gaat helemaal niet zo snel hoor! Heb je dat ook al gemerkt? (smile a.u.b.).

Dan blijft uiteraard nog de vraag over; ‘Heb je echt iets te willen?’. Worden we niet sowieso gedreven door een grotere of autonomere Wil dan ons persoonlijk Ikje? 
Een geheel nieuwe blog zou ik daaraan kunnen besteden, maar als we sterk geïdentificeerd zijn met onze persoonlijkheidslaag, ons ego, staat deze vooral in dienst van je verleden. Ze is dan als het ware bezet door hoe deze is opgebouwd aan overlevingspatronen en overtuigingen. Met als luchtverkeersleider de standaard van de criticus, die bepaalt wat je te doen staat of juist niet om goed te zijn zoals je bent. Of zoals het in systemisch werken gelabeld wordt; ‘Je bent dan het kind wat nog steeds loyaal is aan het gezin van herkomst en leeft vanuit deze plek en taak’.
 

Maar als daar langzaam ruimte komt voor onze vrije stroom, op en af, en steeds minder gehinderd door grote stuwdammen, wil je wat je vrije stroom jou ingeeft. Deze valt meer samen met wie je echt bent voorbij je maskers en is meer geïntegreerd in het nu en minder gestoeld op het verleden.
Oh, dat klinkt zo zweverig.. En toch, als je daar contact mee krijgt, weet je het.
Natuur herkent zichzelf.

Kijk naar een kind, wat nog zo natuurlijk in contact staat met zijn of haar eigen natuur. Het is FLOW, zij het niet bewust. Weer kind worden, in voller bewustzijn, daar kunnen we naar toe groeien. 
AH Almaas noemt de ego ontwikkeling een onaffe ontwikkeling. Absoluut noodzakelijk om op aarde te landen en daar te kunnen functioneren. Het is aan ons of we daar voorbij willen groeien, zodat onze ego structuren meer essentieel en natuurlijk van aard worden. Soms uit nieuwsgierigheid en weet van meer potentie, vaker noodgedwongen omdat je je je onvrij voelt.

Het committent om onze wil in dienst te stellen van onze ware natuur en authentieke zelf, is iets wat een leven lang evolueert. Waar we elke dag weer in te groeien en te leren hebben. Waar we liefdevolle discipline kunnen leren, vooral in juist de kleine stappen en keuzes. Dat houdt niet op.
Van de reis leren houden is makkelijker als je minder lijden ervaart. En je ervaart minder lijden als je de reis van het leven kan zien voor wat het is, met meer besef van realiteit. De realiteit is meestal vriendelijker dan de (historische) standaard hoe je moest zijn of worden om ‘goed genoeg en okay’ te zijn. We hunkerden en hadden allemaal de liefde, goedkeuring, waardering en steun nodig van de ander, en waren daar totaal afhankelijk van.

We hebben los te komen van degene die denkt dat het leven gedaan en bedacht moet worden (geleefd vanuit het hoofd) en misschien zelfs zwaar moet zijn. Stel je voor dat het leven lichter, moeitelozer en ontspannener geleefd kan worden. Wellicht heb je daar al ervaring mee en groeit het besef in je hele wezen. Is dat niet prachtig?  
Laten we in hemelsnaam vooral (leren) genieten van al die momenten dat we dat af en toe kunnen ervaren en de vrije levensenergie ons optilt als een ervaren surfer op de golven van het leven. 
En we de zon niet alleen op ons voelen schijnen, maar vooral in ons!

Gelukkig Goed Nieuw Voorjaar gewenst,
met vooral veel zon en blauwe lucht.

Goeie reis! José

foto’s: robgielingfotografie

Met verlangens is het zo, dat het soms heel wat (zelf)onderzoek vergt om te kijken waar het verlangen precies over gaat. Ik bedoel dan natuurlijk de meer essentiële, diepere verlangens die door onze levensloop heen aandacht vragen. We worden op een bepaalde manier onbewust gestuurd door onze verlangens, of we er naar luisteren of niet. Verlangens en behoeftes overlappen elkaar, zijn gelaagd en soms vervormd van aard (we willen b.v. zoetigheid, maar daaronder zit het verlangen naar gezelschap).
Hoe bewuster we reflecteren op onze verlangens en behoeftes en deze onderzoeken, hoe zuiverder de kern van het verlangen. Het effect is dat we er beter naar kunnen luisteren, of juist niet, omdat we ons b.v. realiseren dat dit niet echt het verlangen is (b.v. een relatie om onze leegte op te vullen).
We kunnen onze focus meer richten als we erkennen en zien wat we écht willen, wensen en verlangen, zodat de kans groter is dit ook echt te krijgen of bereiken. 
Het vergt ook het doorwerken van verlangens en behoeftes die ontstaan uit oud zeer en overlevingspatronen. Die staan in de weg, maar zijn tegelijkertijd ook een inspiratiebron om uit te putten. Een interessante paradox. 

Om een voorbeeld te noemen. Ik heb veel therapie nodig gehad om me veiliger in mezelf en het leven te voelen. Dat maakte dat mijn verlangen uiteraard voor een groot deel bestond uit me veiliger voelen. Daar werkte ik aan, maar daar bouwde ik ook mijn  leven om heen. De diepere verlangens die in me scholen, kregen minder ruimte, omdat (zoals de pyramide van Maslov laat zien) een wezenlijke behoefte veel energie vergt ten koste van andere behoeftes, zoals ontwikkeling en zingeving. 
Door de jaren heen ben ik veel levensangst kwijt geraakt en daardoor kwam de enorme levenslust en energie vrij die in die angst verborgen lag.
Ik werd nieuwsgieriger naar wat er allemaal mogelijk is in het leven, en nieuwe verlangens schoten uit mijn lijf, als paddestoelen.  Dat is wat gebeurt tijdens onze weg in het leven. Verlangens raken vervuld en openen nieuwe verlangens, of meer ervan. Ik noem dat de goeie verslaving. Als we b.v. gehecht raken aan diepere ontspanning (wie verlangt dat niet?), willen we i.p.v dat het genoeg is, meer ervan. Gelukkig! Dat motiveert ons verder te groeien. En dan heb ik het niet over je tevredenheid kunnen voelen met wat je al bent of hebt en die tevredenheid projecteren op verlangens in de toekomst. Het gaat hier altijd om EN/EN. Verlangen wat je al bent en hebt, en mogen groeien naar meer van wat jij wenst of nieuwe verlangens.

Bepaalde verlangens in mij waren al aanwezig in mijn jeugdjaren.  Ik haalde poppen van de vuilnisbelt, en bracht die naar mijn poppenhuis, na een goeie wasbeurt. Niemand mocht vergeten worden. Als het poppenhuis vol was, bouwde ik met schoenendozen een groter huis. Uiteraard is deze kinderlijke vorm van liefde niet langer houdbaar om te leven als je volwassen wordt en zeker gekleurd door oude patronen, maar er zit een authentieke verlangen in. Die mag je niet vergeten te erkennen en waarderen. Met oprecht en authentiek verlangen bedoel ik een verlangen, wat minder gekleurd is en in dienst staat om een bepaald gebrek, tekort of overleving te dienen. Want deze verlangens geven niet dezelfde vervulling, omdat het geen uitdrukking is van een vrij, open hart. In tegendeel. 

Een diep verlangen van mijn hart is dat er voor iedereen een plek is om te kunnen en mogen zijn.
Een diep verlangen naar INCLUSIVITEIT. Waar niemand zichzelf te kort hoeft te doen ter glorie van de ander, en waar een organische verbinding is. Waar ieder zelf verantwoordelijk is, maar ik ook wil bijdragen dit zoveel mogelijk te faciliteren tot een mogelijkheid.
In deze enorme verdrietige, hartverscheurend pijnlijke tijd vol polarisatie en lijden, wordt ons hart ook intenser uit gedaagd dan in tijden van vrede. Onze reactiviteit wordt geraakt, en dient niets of niemand, al kunnen we het ook niet vermijden (a.u.b. compassie!).
Mag of laat het je ook uit nodigen tot zelfreflectie? Iedere keer weer als je merkt dat het je pakt op een niet constructieve manier. Dat je jezelf wentelt in piekeren of zorgen, of (ver)oordelen en/of afsluiten.

Zeker in deze periode van klimaat en oorlogscrisis vroeg ik me regelmatig af tijdens de voorbereidingen voor onze trouwdag: ‘Zouden we niet beter ons geld aan een goed doel kunnen geven of andere acties ten behoeve van de crisis, dan investeren in onze trouwdag?’. Maar juist door deze belangrijke vragen voelde ik de inspiratie om het feest met ‘onze groep’ mensen te vieren door te leren zijn wat ik zo graag voor mezelf en de wereld wil. Mijn verlangens hier verdiepen en onderzoeken. Daar had ik een jaar de tijd voor, samen met mijn lief (wat het voordeel is van trouwen als je ouder en rijper bent).

Op de 1e plek van mijn verlangen stond de liefde vieren met mijn partner. Gaandeweg groeide ook het verlangen om ALLE verbindingen die we hebben op unieke wijze te vieren en een plek te geven. De ondernemers in onze woongemeenschap betrekken, hen het werk ‘gunnen’. Meer samen doen, een team vormen met o.a. onze kinderen en vrienden/familie. De talenten van onze dierbaren vragen, maar ook iedereen benoemen tussen de gangen van het diner door met een woord van dank en erkenning voor hun aanwezigheid. De namen noemen van mensen die er niet bij konden zijn.
Ik ben gegroeid door dit aan te gaan, o.a. dankzij de mensen om me heen. Daar ben ik hen dankbaar voor. Mijn hart, mijn vermogen tot liefhebben is weer een stukje groter geworden. Ik voel me sterker verbonden met de mensen om me heen, en voel meer in het leven van alledag ruimte en tijd te maken voor de mensen die ik ontmoet, van supermarkt, tijdens een wandeling.. echt aandacht en tijd hebben voor iemand. 
Ik geloof dat vooral groeien in je eigen vermogen tot (innerlijke) vrede, vreugde en liefde bijdraagt tot een betere wereld. Wat je in jezelf ontwikkelt, gaat linea recta naar buiten toe, naar de anderen in je omgeving. En daar profiteert iedereen om je heen van.

In ons huist nu eenmaal ook; een kinderhart, een onderontwikkeld hart, een gepantserd hart, een chaotisch hart, een bang hart, een wraakzuchtig hart, een verdrietig gekwetst hart, een schaduwhart, een behoeftig hart, een dierlijk hart, een ‘dader’ hart. 
We kunnen kiezen te investeren in te groeien naar de grotere potentie die ons hart heeft: een warm, blij, compassievol en krachtig en kwetsbaar hart te zijn. Universeel en persoonlijk tegelijkertijd, zacht en krachtig tegelijkertijd, fysiek en non-fysiek, begrensd en grenzeloos. 
Niet gemakkelijk, maar elke stapje is er één.

Om terug te komen op de titel van de NajaarsNieuwsbrief: Ja ik wil!
Ja, ik wil VURIG dat iedereen op de wereld in vrede, geluk, welvaart en liefde zou kunnen leven. 
Ja, ik ben voor een heel groot deel machteloos voor zo’n groot verlangen wat ik deel met alle mensen, die datzelfde vurig wensen. Ook dat wil ik voelen en ‘verduren’, omdat het de realiteit is.
Ja.. EN het is ook waar dat we bij machte zijn, voor onszelf en onze omgeving iets te kunnen doen, of eigenlijk iets te kunnen ZIJN wat bijdraagt aan dit verlangen.
Ieder op een eigen manier en met eigen mogelijkheden.
Wat we kunnen doen, is daarin onderzoeken wat ons essentiële hartsverlangen is.
Ik geloof dat uiteindelijk ieder hetzelfde verlangen heeft, ook de mensen die in hun daden ‘niet deugen’ in onze ogen. Ook wij kunnen diegene zijn of worden als wij ons bevinden in hele moeilijke omstandigheden.

Ik sluit af met een foto van mijn bruiloft. Mensen vroegen om een foto. Ik snap dat je nieuwsgierig bent geworden. Ik vind het fijn om te delen. Bij deze!
Het was een magisch mooie dag, waarin we veel liefde hebben ervaren, in en om ons heen en in het gezamenlijke veld die dag en ook de tijd daarna nog.  Het rimpel effect heeft ons en hopelijk ook de mensen om ons heen een beetje ‘beter’ gemaakt. 

Ik wens ieder eigen wijsheid en onderzoek toe in deze uitdagende tijd.

José

Elke keer als we voelen dat we authentiek en echt zijn, voelt dat voor ons als een stukje meer thuis komen, meer rust, meer vreugde, meer van alles waar we zo naar verlangen. 
Elke keer als we meer onszelf durven te zijn, of een stukje meer van onszelf durven te voelen en ervaren, staat daar die ‘poortwachter’. Er is nog steeds een bedrading in onze hersenen, patronen die gelegd zijn ter bescherming in ons hele lijf, waardoor de weg niet open is. Dat kan in de gedaante zijn van de criticus, of de angst om kwijt te raken of het taboe en oordelen die opkomen. 
Het oude conflict, dat de ander ons gaat afwijzen, of verlaten, kan opeens op komen. Als ik in termen van systemisch werken woorden geef, zou dat het volgende zijn.

Elke keer als we loyaler aan onszelf zijn dan gevoelsmatig aan die ander, raken we iets kwijt van de kinderlijke onschuld die we willen behouden.
Door te zijn zoals een ander wilt dat je bent, of jij denkt dat die ander wilt dat je bent, leef je het kind wat het goed wil doen voor zijn omgeving, moeder, vader, broer, leraar. Daar voelen we de oude, magische veiligheid van verbinding, die we zo hard nodig hadden. We passen ons (te) veel aan.
Je zou dus ook kunnen zeggen. Elk moment dat je volwassener durft te zijn, uit de kind positie stapt, maak je ‘schuld’, neem je risico op alleen of meer alleen te komen staan. 
Je stelt de ander ’teleur’, neemt die consequentie. We kunnen niet onszelf zijn en het voor iedereen ‘goed’ proberen te doen.
Het kind in jezelf vindt dat niet zo’n heel goed idee.  Je verliest een oude veiligheid. Een veiligheid zoals je de verbinding of relatie kent vanuit historisch perspectief, en dat is keer op keer spannend. Vaak ronduit doodeng. 
Daar ben je de pionier voor een ervaring, die je nog niet hebt op gedaan. We zijn allemaal op weg om emotioneel volwassen(er) te worden. Daar is geen eind aan, en daarom bewegen we steeds heen en weer tussen kindstukken en een semi-volwassen plek en een volwassen bewustzijn.

We weten in onze projecties niet, dat de realiteit vaak anders is dan de perspectief van het bewustzijn van het kind wat nog zo levend is in ons. Dat kunnen we ook niet bedenkend oplossen. Dat hebben we te ervaren, keer op keer op keer op keer.. op keer!
In de momenten van een groeistuip ontstaat er de moed weer een stap te zetten. Dan kan er weer een nieuwe ervaring worden opgedaan. Het is voor onze ziel/onszelf een opluchting, dat er niet gebeurd waar je bang van wordt.
Of als er iets gebeurt waar je bang voor was, dat het niet het eind van de wereld is. Dat je een kracht ervaart, of een vrijheid, die je nog niet kende daarvoor. Simpelweg, omdat het kind deze vrijheid niet kende. Het onderscheid tussen kind en volwassen bewustzijn wordt langzaam helderder.
Deze ‘correctieve ervaringen’ hebben we niet 1 keer nodig, maar heel, heel vaak. Nogmaals; heel, heel vaak.

Onze emoties en lichamelijke blauwdruk hebben veel meer tijd en aandacht nodig, dan het bewustzijn en inzicht van onze geest of het verstand van dat moment.
Bovendien ontstaat er bij elke expansie in je groei een evenredige expansie weer een stapje verder te kunnen, waar je opnieuw niet weet (hopelijk inmiddels met wel meer vertrouwen) of het ‘goed komt’.
Realiseer je eens hoe diep sommige patronen zitten ingesleten in je familie lijn, in je DNA. Als je echt beseft dat het geen sinecure is te durven gaan leven buiten je comfort zone, of buiten je gezinsdynamiek van herkomst, zou je meer compassie en begrip voelen voor die herhalende beweging.  
De criticus die fluistert en je niet met rust laat; ‘dit keer zul je echt af gewezen worden, dit keer pakt het niet positief uit, je hebt nu echt te veel ruimte in genomen etc.’. Vul hier je eigen variant in.

In het boek van Brené Brown las ik de quote van Maya Angelou.
Zij schrijft; ‘Je bent pas vrij als je je realiseert dat je nergens bij hoort -dat je overal bij hoort- op geen enkele plek. De prijs is hoog. De beloning groot’.

Wat bedoelt ze hier nou mee?
Zoals ik het zie, is het proces van terugkeren naar je authentieke zelf, als het betalen van ‘de prijs’. We komen regelmatig in situaties waarin we te kiezen hebben voor onszelf en daardoor verliezen. 
Het bereid zijn te verliezen, steeds opnieuw, maakt dat we makkelijker ons pad in de wereld en naar onszelf kunnen vinden. Hameed Almaas (Diamond Approach School) schrijft ergens dat de werkelijke vrijheid  in relaties pas ervaren kan worden als we ‘de waarheid laten prevaleren boven de veiligheid van en in de relatie’. 
Dat is helemaal niet makkelijk, omdat we als mensen ook gehecht zijn aan externe veiligheid en dat is niet iets om te (ver)oordelen. Maar als je een bewuster en vrijer leven wilt, vol van ware essentie, kun je niet voor allebei blijven kiezen. Dan gaat de zwaartekracht steeds meer overhellen naar eerlijkheid en trouw zijn aan jezelf, en dit in de relatie brengen, keer op keer op keer.
Natuurlijk willen we zó graag dat als we zelf veranderen en groeien, dat onze partners of vrienden precies gelijk met ons op blijven lopen. We willen erbij horen, niet alleen zijn of voelen.
En we hebben sterk sociaal instinct; het is een natuurlijke behoefte en verlangen.

Zoals Brené Brown schrijft, is de verbondenheid die we zoeken (de levenskracht en liefde die tussen ons mensen stroomt) eigenlijk niet iets wat verbroken KAN worden. Alleen ons geloof en vertrouwen wordt aan het wankelen gebracht of is ergens verloren gegaan.
Naarmate je steeds meer jezelf wordt, en trouw bent aan jezelf, ga je ervaren dat er een natuurlijke verbinding bestaat. Die met jezelf, en daarom ook meer automatisch met een ander.
Het aanpassen is dan geen ontrouw zijn aan jezelf, maar komt voort uit het natuurlijk afstemmen op elkaar waarin we onszelf en ‘elkaar’ recht doen.

We horen ‘nergens bij’, we zijn van niets en niemand, zelfs niet van ons bestaan en ons lichaam. We kunnen nergens aanspraak op maken, al zijn we nog zo gehecht aan mensen, aan ons bestaan, ons lichaam, onze gezondheid. Het is van tijdelijke aard, de tijd op aarde. Niets verkeerd aan. Ik vind dat ook heel mooi, zo kwetsbaar als we zijn, niemand uitgezonderd.
In het aanvaarden wat we echt zijn, wie we echt zijn, bewustzijn, in een menselijke jas, ervaren we die verbondenheid met alles en iedereen. Die hoeft niet vastgehouden, bewezen, bewaakt te worden, noch hoef je jezelf daarvoor ontrouw te zijn. 
We hebben zelfs geen plek nodig buiten onszelf, om plek te hebben. Als kind hadden we die plek nodig, of dat een natuurlijke plek was of niet. Het kan een tijd nodig zijn onze plek toe te eigenen, op diverse manieren. Een plek om jezelf welkom te heten, door anderen welkom te worden geheten, te landen in ons lichaam (als belangrijke, essentiële plek!) en in ons leven. Maar uiteindelijk als we beseffen dat we die plek al hebben, omdat we er zijn, dan gaan we de verbinding steeds meer voelen met onszelf en anderen. Dan ervaar je wat Maya Angelou schrijft; ‘op geen enkele plek’. En dat geeft een grote liefde, veiligheid en vredigheid, die je veel minder hoeft te ‘regelen’ of zoeken buiten je.

Ik schreef deze blog, omdat ik zelf een grote keuze gemaakt heb onlangs. Die keuze gaf veel verdriet, raakte oud zeer, en had consequenties. Ik nam het verlies van wat ik niet graag was kwijt geraakt, op de koop toe. En daarna voelde ik de vrijheid  ‘van nergens bij hoeven horen en toch verbonden zijn, op geen enkele plek’. De vrijheid die vleugels geeft, het leven zo de moeite waard maakt en avontuurlijk. Ik hoef niet te ontkennen dat ik vrienden en dierbaren nodig heb, of een nest om te rusten, dat niet. We hoeven geen onthecht persoon te worden. Je waardeert eigenlijk nog meer de verbinding die er IS, zonder dat je daar voor hoeft te ‘werken’. 

Ik wens ieder van jullie een goeie reis toe in 2023, waarin je luistert naar de verlangens van je hart!

Misschien zie of ontmoet ik je ergens. Leuk! Graag!

Harte-groet
José

‘I wish
I could show you
when you are lonely
or in darkness,
the astonishing light
of your own BEING’ 

HAFIZ

Het klinkt zo zweverig als je het zo leest, ’the astonishing light of your own BEING’, ‘het verblindende licht van je eigen ZIJN’. En dat is precies wat Hafiz schreef; als je het eenmaal gevoeld hebt en ervaren, zou je wensen dat een ander hiermee ook kennis zou kunnen maken in zichzelf. Het is zo puur, zuiver, vervullend en liefdevol, het is de kern van wie je in wezen bent (niet de persoonlijkheid, niet je maskers, niet je rollen). 

Het IS en WAS er altijd al, alleen het is in elk van ons bedolven onder patronen, emotioneel afval uit je jeugd, en opgebouwde overlevingspatronen en ego structuren. Als het niet bedolven is, bevat het toch zeker een dikke laag stof.
Voor ons allemaal is dit licht niet vanzelfsprekend helder en transparant, al heeft de één er meer contact mee dan de ander.
In elk geval is het duurzaam ;), want het is nooit verloren gegaan, ook al heb je er niet of nauwelijks nog contact mee en ben je het vergeten.
Onze Zijnskwaliteiten zijn deel van onze natuur. Die natuur die we meestal vooral op de mooie natuur buiten ons projecteren. Dat is vaak de reden waarom in de natuur zijn zo rustgevend, regulerend en prettig is. Het brengt ons in contact met die Zijnskwaliteiten, met essentie, met onze eigen Natuur.

Het aparte is, dat we dan nog steeds vaak denken dat die ‘mooie natuur met de mooie wisselende prachtige seizoenen, het dansen van het steeds veranderende licht’ buiten ons ligt. Alsof daar de natuur is en wij zijn hier. Twee aparte werelden. 
De ervaring van rust, vrede, tevredenheid, van compleetheid die we kunnen ervaren in de natuur kan toch alleen ervaren worden doordat het die kwaliteiten wakker maakt in ons?

Sluit eens je ogen en stel jezelf als onderdeel voor van de natuur. 
Zeg eens hardop, terwijl je de ervaring van vrede voelt, of vrijheid; ‘Ik ben vrij, wild, compassie, of andere variant van een kwaliteit.’
Hoe voelt dit voor jou?

Wylerbergmeer juni 2022 (Ooijpolder bij Nijmegen)

Meestal hebben we een zelfbeeld waar te veel prachtige kwaliteiten niet (te) veel thuis horen. 
Ik innerlijke schoonheid, vrede en wijsheid?.

Zoals het met verliefdheid gaat; we denken dat die ander ons toch echt die intense liefde geeft, maar wij ervaren het, omdat het in ONS wordt aangeraakt. Omdat het in ons opent in het contact.
Het valt niet mee om onszelf te zien als ‘liefdevol puur licht, vol schoonheid en volmaakt genoeg van zichzelf’. Krijg je weerstand als je dit leest, of ervaar je juist (h)erkenning en blijdschap?

Als mensen een tijd met persoonlijke groei, therapie en/of bewustzijn bezig zijn, komt er meer ruimte  door de grootste obstakels en thema’s heen die ons leven zo bepalen. We komen dan meer in contact met de kern en alle heerlijke kwaliteiten die daar bij horen.
Het wordt vaak ervaren, als we deze momenten proeven en gewaar worden, als een klein wonder. Eigenlijk grappig; we werken hard aan onszelf, we willen ergens van af en ergens naar toe.
Als we dan eindelijk die lucht meer open breekt in onszelf, zijn we ook weer verrast en verbaasd over wat er mogelijk is. Dan kan er ongeloof komen dat het echt waar is, dat jij het echt bent en of het wel blijft (of terug komt). 

M.a.w.; als we langzaam af kicken van lijden, van problemen, en we ervaren lichtheid, is het best nog een opgave het mooie te ontvangen, toe te staan en te durven (en mogen) voelen. 
Het kan aan schuren tegen wantrouwen en tegen loyaliteit; ‘mag ik gelukkig zijn, waar verdien ik het aan?’, komt dan in ons op. Of het voelt ongemakkelijk, terwijl in de wereld zoveel leed is.
De expansie die groeien en geluk met zich mee brengt, kan dan nog niet ten volle ingenomen, aangenomen en op alle vlakken worden belichaamd.
Ons oude wereldbeeld klopt niet meer, misschien ook ons zelfbeeld, ons lichaam is niet gewend aan ontspanning (en kan jaren alert-stand achter de rug hebben).
Dus eigenlijk kom je andere obstakels tegen, maar ga je ook beseffen dat de natuurlijke kern met verschillende aspecten als liefde, kracht, levenslust, stevigheid etc. tijd nodig hebben te integreren.  

Fysiek heeft onze oude jas zich ook stevig gevormd in en om ons lichaam en in ons energieveld. 
Om onze pijnen, angsten etc. niet te hoeven voelen, ademen we oppervlakkiger, is onze levensenergie getemperd. Ons vuurtje (ons licht) smeult, maar brandt niet meer zo helder en fel.
En als we meer gaan ontspannen, genieten, en leven (met minder angst), het mooie ervaren, zien, voelen, ruiken, proeven betekent dat emotioneel dat het licht feller gaat branden.
Onze energie, onze voltage gaat letterlijk omhoog, en ook dat doet iets met onze verkrampte lichamen, spieren. Ook (oude) spanningen worden geactiveerd en kunnen (opnieuw) aandacht vragen. Het lichaam krijgt met die extra brandstof een opknapbeurt, die niet altijd even prettig aan voelt. 

En verder verandert ons leven. We hebben het ingericht op een bepaalde maat en vorm, die paste bij en comfortabel voelde voor onze oude ‘ik’. We ervaren b.v. meer vrijheid, en hebben opnieuw te onderzoeken wat niet meer klopt, of wat ontbreekt. B.v. minder werken, een ander huis, vrienden waar je niet meer goed ‘jezelf’ kunt zijn etc. 

Je snapt het al, een dynamisch proces.
Het goeie nieuws daaraan is, dat je daar dan weer meer van kunt genieten. 
De reis kan met meer plezier, nieuwsgierigheid, (zelf)vertrouwen, kracht, levenslust en liefde voortgezet worden.
Tenminste; zo lang het jou (ons) gegund is op deze kwetsbare aardbol verder te mogen leven.
Dus mindfulness en wijsheid komt daarbij ook heel goed van pas als kwaliteiten van jouw natuur, die vrij komen, rijpen en groeien. 
Zo kun je ook bijdragen tot een beter leefklimaat, een betere wereld op jouw eigen unieke (gepaste) wijze.
Dat geeft een groter gezamenlijk veld vol Licht, en je kan raden hoe belangrijk dat is. 
Voor iedereen. 

Ik wens je een hele fijne zomer toe,

VOL LICHT.
Van en voor je eigen hart.
En het zijn van Licht voor elkaar.

Warme groet

José

Te vaak hoor ik mensen in mijn praktijk diep zuchten in de teleurstelling die ze ervaren, als ze noemen dat ze een ’terugval’ ervaren.
Vaak zeggen ze indirect het volgende; ‘Ik heb inmiddels meer inzicht en bewustwording m.b.t. mezelf. Als ik het bewust ben, verwacht ik eigenlijk dat ik niet meer op dezelfde manier, of hooguit even, in dezelfde valkuil trap. Ik denk dat ik diezelfde pijn, angst of reactiviteit niet meer ga voelen, of in elk geval veel minder.
Als dat wel gebeurt, dan verwijt ik dat mezelf. Het voelt als falen, ik heb iets verkeerd gedaan, een spirituele fout. 
Dat had niet meer mogen gebeuren, of niet meer zo heftig, of niet meer op die manier.’
Naast dat je geschrokken bent, pijn hebt, en nog na hijgt van de val, heb je nu een dubbele kwetsuur. 
Je superego geeft je een verwijt, een gevoel van falen, en schaamte, extra pijn. Voor je het weet, ben je geïdentificeerd met je criticus (het duiveltje in je hoofd).
Dat betekent dat er geen ruimte meer is voor (zelf)onderzoek, groei, herstellen van hetgeen je ervaren hebt. Kortom; het werkt niet!

Naast dat het niet erg functioneel is, geloof ik ook niet in terugval.
Je valt ’terug’, waarin? In iets wat je bekend voor komt, een bepaald patroon, wat je vervolgens bepaalde gevoelens geeft, en een bevestiging van je zelfbeeld of het beeld van anderen en/of de wereld.
Maar hoe kun je terugvallen, als je beseft dat elk moment echt weer anders, nieuw is, al herhaal je een patroon nog zo vaak (en hierin zitten we allemaal in hetzelfde ego-schuitje).
Al is alles hetzelfde, er is altijd iets wat net even anders, al is het alleen al je leeftijd, dat je een jaar ouder bent (en hopelijk wat wijzer). 
Dat klinkt simpel, maar ik meen het echt.
Er schuilt naar mijn idee zelfs een gevaar in als mensen te snel zeggen ‘dat patroon met mijn moeder dat ken ik nu wel’. Ja, je hebt wellicht een nieuw reactiepatroon tot je beschikking in contact met je moeder (geweldig!), maar blijf open staan voor nieuwe informatie, nieuwe ontdekkingen. Schuif het niet zomaar af, als ‘know it all, seen it all’. Dat is doodzonde, en een gemiste kans.

Onze ziel, onze natuur, ons wezen, ons diepste zelf, neigt naar (binnen onze eigen mogelijkheden en potentieel) naar verder groeien, verder openen, naar meer ons zelf willen zijn, meer natuurlijk en meer essentieel van aard. Ons bewustzijn is eindeloos in haar potentieel.

Mijn teacher Hameed Almaas (Diamond Approach Benadering-Ridhwan School) heeft me vooral geleerd te blijven onderzoeken en nieuwsgierig te zijn naar (AL) je ervaringen, naar wat de ziel is en hoe avontuurlijk deze reis is. Hij is voor mij (naast andere spirituele leraren) daarin een lichtend voorbeeld van de reis van de ziel, met haar oneindige potentieel en avontuur.

Ook Byron Katie’s manier van kijken naar ‘probleem en uitdagingen’ vind ik inspirerend. Elke keer als zij iets tegenkwam wat haar een onvrij gevoel, ze zich voelde vast lopen of reactief was, werd ze blij en opgetogen. Ze werd nieuwsgierig naar wat er voor haar te leren was, wat maakte dat ze deze situatie of ervaring als belemmerend of  beperkend ervaarde. Keer op keer op keer!
Ze pakte haar schrijfboekje en paste haar 4 vragen toe (dat is een methode van zelfonderzoek die je kunt doen). Soms zat ze dagen, soms weken.
En dat is reëel, soms opent een inzicht zich redelijk snel, soms duurt het maanden en jaren voordat we de diepte van onze pijn, ons trauma echt kunnen zien en helen (en blijft het een rode draad in ons proces).
Kan daar ooit een eind aan komen, kunnen we ‘af ‘ zijn, en hoe weten we hoe ‘ver’ we gekomen zijn? Is daar een meetlat voor? Is die meetlat anderen of spirituele boeken vol wijsheden die ons vervolgens kunnen laten voelen als een spirituele kleuter op het bewustzijnspad?
Byron zag het als een immense kans om verder te groeien, ze genoot al van het perspectief op meer vrijheid.
En ik zie dat ook steeds meer zo, en leer steeds meer te genieten van het avontuur en het proces van dat avontuur (zelfs al is het heel regelmatig NIET genieten, en erg pijnlijk of heel angstig en zwaar met tijden en periodes). Het is een enorme ontdekkingstocht.  

Bepaalde thematiek blijkt een levenslange houdbaarheid datum te hebben. Wanneer ik dit noem, reageren veel mensen met een wanhopige blik; ‘Houdt het dan nooit op?’.
Als het op houdt, houdt het leven op. Het hoort er bij, zoals plezier en blijdschap en genieten net zoveel erbij horen. Angst, pijn, boosheid, moeilijke gevoelens of fasen in ons leven zijn een blijvertje, zolang we leven.
Het is deel van het leven. Een waarheid als een koe, die teleurstellend kan klinken, of juist ruimte schept als we het gaan aanvaarden, hoe rijp we ook zijn.*
Heb je overigens wel eens ervaren dat als je net het gevoel hebt dat je al best wijs bent, en sterk, en rijp, dat er dan altijd weer iets gebeurd waardoor je net zo gemakkelijk weer weet hoe weinig je ‘weet’, hoe klein je je kan voelen en deficient. Zou dat er ook bij horen? (ik glimlach als ik dat schrijf).

Elke keer als iets voelt als terugval, biedt zich een nieuwe kans aan om er opnieuw van te leren, misschien een nieuw inzicht of iets wat je eerder nog niet kon begrijpen omdat je de rijpheid miste.
Misschien geeft het je een kans op meer verdieping, meer verankering, meer inzicht, meer stevigheid of een helderder bewustzijn.
De terugval die we niet verwacht hebben, zegt vooral ook iets over hoe sterk we willen geloven in de illusie dat we controle hebben. We hopen onbewust dat we met ons groeiende bewustzijn nog meer controle krijgen.
Dat is wat we graag geloven, en dat is sterk. Want toestaan dat het leven spannend is, onzeker, geen enkele garantie biedt noch houvast, daar willen we ons liever voor afsluiten.
Ik heb het hier niet over groei en bewustzijn, die rijpt en expandeert, waardoor we ook simpelweg minder pijn en lijden ervaren. Of dat nu is, omdat we meer essentiele kwaliteiten ervaren in onszelf als liefde, kracht, compassie en vertrouwen, of omdat we door bewustzijn vaak ook minder in pijnlijke valkuilen trappen en vrijere, betere keuzes kunnen maken. 
Ik heb het over het ‘ego’, wat van aard hoopt op ’totale controle’, weg van pijn en op weg naar plezier. We kunnen leren hoe we ons verhouden tot ons (innerlijk) leven en hoe het zich aan dient, niet het leven zelf controleren. 

Stel je eens voor wanneer je ’terugval’ niet als zodanig zou classificeren, maar zonder oordeel en met een heleboel compassie tegemoet zou treden. Wanneer je een reële verwachting krijgt dat het normaal is, niet gek, maar gewoon jouw weg en jouw reis, met weer een kans op groei en openend bewustzijn, wat zou het verschil zijn?
In elk geval valt de criticus weg, en je wordt nieuwsgieriger, en krijgt ruimte om te gaan kijken en onderzoeken. Je durft wellicht wat hulp en steun te vragen aan een ander hierbij, je vergeeft jezelf. Als je daarbij niet meteen gaat voor ‘directe reparatie’ (wat soms even nodig is, een eerste verband of pleister) op de lange duur, levert het je zoveel meer op. En doet ook zoveel minder zeer.

Maar deze zienswijze is voor velen mensen niet gewoon, niet natuurlijk.
En hoe langer mensen al onderweg zijn in therapieland, op hun eigen ‘pad’, hoe sterker zelfs de criticus kan zijn. Nu had je het al kunnen en moeten weten. Dit is een grote misvatting. 
Het vergt dat je zelfliefde en compassie leert ontwikkelen, om radicaal te leren accepteren waar je bent met jezelf. (Tara Brach ‘Radicale Acceptatie. Aanrader!).
Het vergt dat jij jouw ‘lot’ aanvaardt, de ervaring van het moment, met alles erop en eraan, en hoe zich dit aan dient in jou en in jouw leven (steeds opnieuw). Wanneer je nu weerstand voelt, dan is dit iets waar je je bewustzijn op kunt richten. We kiezen niet onze weg, maar wel of we het aan gaan, en willen aankijken.  
En dat gaat een enorm verschil maken in de optimalisering van onze groeikracht.

Ja, ook ik kan nog steeds teleur gesteld raken in mezelf, in mijn groei en in mijn capaciteit.
Maar ik weet dat als dat gebeurt, ik blijkbaar een standaard of een verwachting had (waar je niet aan ontkomt overigens), die misschien niet reëel of liefdevol was voor mezelf. Niet erg, ook dat gebeurt gewoon. 
Begin ik gewoon met frisse (tegen)zin weer bij de Realiteit.
Daar is het GOED vertoeven, als je het tenminste niet afwijst.
Of de afwijzing niet afwijst. Waar ego is, is afwijzing, dus vergeef jezelf alvast bij voorbaat.
Alleen bewustzijn opent de weg, en liefde ook voor ons ideeën, verwachtingen en (ego)patronen.

Is liefde dan toch bijna altijd het antwoord?

Onze reis is nooit klaar
Maar vergeet niet,
Dat jij altijd bij elke ’terugval’
Beter bent uitgerust dan daarvoor

Warme harte-groet!
José

Zelfzorg is een essentiële behoefte van ons wezen, onze ziel. Zelfzorg reguleert ons proces en wie we zijn, wat zich constant beweegt van veiligheid naar uitdaging, inkrimpen en expanderen, naar binnen en naar buiten, van stilte naar levendigheid, van solitude naar contact. We hebben zelfliefde nodig voor zelfzorg, om onszelf serieus te kunnen nemen.
Als we zelfliefde en zelfacceptatie missen, missen we de diepe tevredenheid, en onze eigenwaarde. Deze zelfliefde hebben we nodig om te kunnen rusten in onszelf, in ons zijn, in ons hart, en te kunnen groeien.
We hebben zelfliefde nodig om zelfonderzoek te doen, en onze eigen prioriteiten te kunnen stellen. Kiezen voor jezelf, de juiste keuzes maken is veel gemakkelijker als je van jezelf houdt. Ik zie het in mijn praktijk. Wanneer mensen dichterbij zichzelf zijn, meer van zichzelf houden, worden ze ook vanzelf assertiever. Het vergt minder gevecht, minder angst. Want wat er ook gebeurt, hoe de ander ook reageert, als jij al van jezelf houdt, kan de ander je ook minder afwijzen.  De pijn van afwijzing kan alleen zo diep als afwijzing ervaren worden, als jij jezelf ook afwijst of je liefde laat afhangen van iemand anders. 

Nu wordt zelfzorg ons -die voor de gelukkigen onder ons- toevallig aangereikt in deze crisis, maar wanneer dat niet het geval is, wie gaat ons dat dan geven?
Ik heb een ‘reclame’ filmpje gemaakt voor mensen die met mensen werken, omdat ik zie dat vooral hulpverleners, therapeuten, coaches, zorgverleners over het algemeen moeite hebben net zo goed voor zichzelf te zorgen en hun eigen behoeftes, als ze voor hun clientèle doen. 
Ik herken dat ook. Het heeft me veel jaren gekost, voordat ik zelf op ‘nummero uno’ ben komen staan, en mezelf de vraag stelde; ‘Hoeveel wil ik eigenlijk werken, hoeveel ruimte is er OVER om te geven?’. ‘Wat doe ik, vanuit motieven, die niet dienend zijn voor mezelf, of voor anderen?’. 
‘Mag ik eerst zelf helemaal gelukkig zijn, voordat ik anderen steun in hun geluk?’.
Die motieven, die ons ego ondersteunen, waar niets mis mee is (ons ego is ook deel van ons), maar die onze zelfliefde en dus ook zelfzorg beperkt.
Als jij voor je eigenwaarde nodig wilt zijn voor anderen, of voor je gevoel van bestaansrecht, ben je hiervoor dus een deel afhankelijk van een ander. En dus zal je minder snel kiezen voor je behoefte aan eigen tijd en privacy, omdat het een gevoel van leegte of minderwaardigheid activeert.

Veel onderliggende motieven waarom de anderen op de 1e plek komen, hebben te maken met oude loyaliteiten naar onze ouders, ons gezin van herkomst. Als we bereid zijn daar naar kijken en op te reflecteren geeft ons dat veel informatie en sleutels tot terugkeren naar je werkelijke taak; je bezig houden met je eigen groei, welzijn en geluk.
Nee, dat is niet egoïstisch!

Ik heb me in het filmpje gericht op mensen die met mensen werken, maar eigenlijk geldt dat voor ons allemaal. Zeker nu.
Zelfzorg heeft zelfacceptatie en zelfliefde intrinsiek nodig, anders wordt het een kunstje, waarbij zelfzorg een lekkende kraan is en niet goed werkt.
Ken je dat gevoel dat je uitrust op de bank en daarna nog steeds niet bent uitgerust, of merkt dat je eigenlijk niet echt kunt ontspannen (of mag liggen van jezelf)?

Een quote die ik zag, die me inspireerde was deze;
“SELF LOVE
Will literally solve
All your (fucking) problems”

Het is een gewaagde uitdrukking, met een kern van waarheid. Het is niet dat je geen problemen meer hebt of problemen zult ervaren in je leven, maar je ervaart het niet langer als ‘een probleem’. Het is misschien zwaar, angstig, uitdagend wat je overkomt, maar de liefde voor jezelf opent hulpbronnen, in en om je heen. Het brengt je van de ene naar de volgende stap. Zelfzorg is daar dan een natuurlijk onderdeel van. Je grenst je af, wanneer je voelt dat het even genoeg is voor vandaag. Zelfzorg maakt, dat je doet besluiten om uit te reiken voor hulp, of je verdriet toe te staan, wanneer je dat nodig hebt.
Liefde ervaren in jezelf, informeert je directer in elk moment, en dat geeft steun. Steun om te weten wat je wel of niet wilt of kunt doen, wel of niet nodig hebt. Je neemt je gevoel, je behoefte, je grens, jezelf serieus en je luistert er naar, op gepaste wijze.
Want als je voor je zelfliefde afhankelijk bent van een bepaald imago, dan ben je bezet met dit beeld in stand houden, of verbeteren. En wat erger is, zelfs als je dit zelfbeeld haalt, dan nog merk je dat het je liefde niet vergroot in jezelf. Nu kan je het kwijt raken, wat maakt dat je nog steeds niet kunt rusten. En bovendien is deze liefde voorwaardelijk. Die hangt af van de standaard in jezelf, en dus ook hoe je gezien wilt worden door anderen, of wat je nodig hebt van anderen voor dit zelfbeeld.
Dat gaat je geen rust geven, geen grond, dus begint het verbeteren, het hopen op een beter zelf, en daarmee nog meer streven en zelf afwijzing als dat niet lukt. En je merkt het al, wat een energie dit kost.  Het moment zelf kan jou niet laten zien wat wijs is. De hoop op de liefde en het gebrek aan liefde drijft je, en motiveert je keuzes.

Wat vragen voor zelfonderzoek;
Als je van jezelf zou kunnen houden precies zoals je bent (goed genoeg bent), hier en nu, zoals het nu is..
Wat zou dat voor jou betekenen?
Welke keuzes, gedragingen, patronen, komen voort uit een gebrek aan zelfliefde?
Hoe vul jij je gebrek aan zelfliefde en zelfacceptatie op?
Wat staat je in de weg om van jezelf te houden?
Of nog meer en diepere zelfacceptatie en zelfliefde toe te laten in jezelf?
Wat is er goed aan niet van jezelf te houden, of slechts in beperkte mate?

——-Your task is not to seek for love,

but merely to seek and find all the barriers within yourself,

that you have built against it.———

RUMI

Vertaling:

(Jouw taak is niet om liefde te zoeken,
maar eerder te zoeken en te herleiden wat je barrières zijn,
die je daar van weg houden,
en die je ertegen hebt op gebouwd)

Zelfzorg en Zelfliefde kunnen ervaren en voelen maakt een wereld voor verschil in jou,
en van daaruit ook voor de mensen om je heen.

ps; Wanneer je mijn FILMPJE over Lichaamsgerichte Supervisie wilt zien, klik dan op deze link.
ps; Meer informatie over wat Lichaamsgerichte Supervisie precies in houdt, zie vorige blog.

Tip; Geef jezelf op deze Valentijnsdag (vandaag!) jezelf eens een bos ‘Liefde’ cadeau,
in de vorm van je lievelingsbloemen, voor elk jaar dat je al leeft!
En schrijf daar eens een brief bij, naar jezelf, met woorden die je van je van de Ideale Geliefde zou willen horen!
Ik gun je dat je dat de woorden vanuit je hart zullen opwellen, vol liefde en in overvloed..
Zo niet, hou dan daarom alsjeblieft niet minder van jezelf.. 
Maar begin met het beoefenen van Zelfliefde, nu!

Valentijnsgroet,
Ik hou van mij!
José

Supervisor sinds 2013
Samen op weg jouw spoor te vinden!

 
Wat is supervisie?
In het reguliere Handboek Supervisie en Intervisie (van Praag) lees ik ‘Ervaren is meer dan louter meemaken. Het is een proces waarin iets beleefd wordt en waarin een gebeurtenis dusdanig verwerkt wordt, dat deze een plaats krijgt in onze levensbagage en een verandering teweeg brengt in ons betekenissysteem’. Vervolgens beschrijven de auteurs hoe de functie van een supervisor is om in gesprek te komen en de woorden te vinden die de ander verder helpen in het leren AAN de ervaring. 

Ergens verderop wordt beschreven hoe de supervisor een reisgenoot is, die erbij is wanneer de supervisant de tocht door zijn vakgebied maakt.
De supervisant gaat zijn eigen weg en vindt zijn eigen spoor. De supervisor kent de landkaart, de leertheorie en de vaktheorie. Hij kent de hoofdwegen en zijwegen en zelfs doodlopende wegen.

Waar reguliere supervisie vooral woorden en gesprek gebruiken voor het proces, gaat Lichaamsgerichte Supervisie verder en dieper. 

Het ervaringspallet van waaruit je als supervisant je ervaring kunt onderzoeken, is anders. Je zou het misschien nog beter kunnen verwoorden als ‘ERVARINGSGERICHTE’ supervisie. 

Lichaamsgerichte Supervisie

In mijn visie kan er veel informatie, die juist zo evident is en bruikbaar om in het bewustzijn te komen van de supervisant, verborgen blijven of verloren gaan, wanneer we vooral het hoofd aanspreken, ‘hoofd’zakelijk deze ingang gebruiken. Gespreks-gerichte supervisie beperkt de ervaring van de rijkdom aan waarneming die we tot onze beschikking hebben.
Het verhaal en de informatie is vaak incompleet en gefilterd van rauwe emoties, oerinstincten en reflexen. De intelligentie en het leerproces is het meest optimaal waarin alle centra (hoofd, hart, buik) met elkaar samenwerken en zoveel mogelijk afgestemd zijn.
Dit is niet altijd het geval, maar tenminste geeft Lichaamsgerichte Supervisie de mogelijkheid om een andere focus te nemen, om te kijken wat dit betekent voor het leerproces van de supervisie.

Een focus is de richting die ik als supervisor kies voor de leervraag die de supervisant heeft. Het is de aanvliegroute die ik op dat moment kies voor het (zelf)onderzoek rondom het thema dat ingebracht wordt. 

FOCUS

* Die andere focus kan een focus in het eigen lichaam zijn wat je onderzoekt (b.v. spanning in je nek, verdriet in je keel). Het eigen innerlijk onderzoeken is belangrijk om informatie te kunnen krijgen over de leervraag die de supervisant in brengt. ‘Wat maakt dat je in het werken met deze cliënt, deze persoon verdrietig werd, angstig of reactief?’
‘Hoe is het bij deze leegte, dit verdriet te blijven, er niet van weg te gaan of er tegen te vechten, en te zien wat er vervolgens ontstaat?’
‘Wat zegt het hart er zelf van, i.p.v. wat jij denkt dat je hart voelt. Neem eens de tijd naar die plek te gaan, daarin te ademen, stel je voor dat je in je hart bent. Wat komt er op?’
‘Wanneer je die ergernis uit nu direct, welke woorden komen er, welke impuls, welke emotie?’. ‘Doorvoel dit eens, voel de energie ervan, wat word je dan bewust?’
Meestal krijg je meer en andere inzichten wanneer je een ervaring beleeft, dan dat je er alleen over vertelt.

* Maar de focus kan ook de ander zijn. Via de ander kunnen we ook veel leren.
Zo kun je als supervisant zelf de rol aannemen van je cliënt, of een collega, of iemand anders aanwijzen, die stand-in (stand-in = de plek letterlijk en figuurlijk innemen, qua beleving, maar ook fysiek in de ruimte, t.o.v. de supervisant) is voor jouw cliënt. Een stand-in kan ook een aspect zijn als ‘vertrouwen’, ‘verlangen’, ‘werkplek’. Die stand-in kan jou informatie geven over de impact, (tegen)overdracht of effectiviteit van jouw interventie als begeleider.

* Het kan ook helpend zijn de supervisant in deze dialoog meer tijd meer tijd te geven voor zelfonderzoek.
‘Doe een stap uit de dialoog en bekijk jezelf rustig vanaf een afstand. Wat merk je op, heb je een impuls, of wil je iets zeggen tegen jezelf als therapeut, helper of tegen de cliënt?’
‘Is er iemand uit de groep die een impuls heeft?’ Soms laat ik mensen bewegen en ervaren, en vraag ik hen juist niets te zeggen. Soms juist het tegenovergestelde. Woorden kunnen inspirerend werken, openend en ook belemmerend. 

* Ook biedt het opstellen van iets of iemand  de mogelijkheid om met meer afstand te kijken en ervaren wat er gebeurt (‘Stap eens uit het krachtenveld, en kijk en ervaar vanuit de zijlijn’)
Ik als supervisor kan ook kiezen om tijdens dit opstellen te ‘spelen’ met wat er nodig is voor de supervisant om te kunnen groeien en stoeien.
Ik kan de richting sturen of bijstellen, om het leerproces van de supervisant zo optimaal mogelijk te benutten.
Het kan gaan om het oefenen van een bepaalde interventie, die spannend is of nieuw (‘Probeer diezelfde interventie nog eens en gebruik deze zin, of kies een collega die dezelfde interventie doet. Wat valt je op?’)

* Een tegenoverdrachtelijke situatie uitwerken leent zich prima door b.v. een stukje van de historie op te stellen. Dit biedt de ruimte iets ouds te ordenen (b.v. iemand opstellen voor jouw ouders, aan wie je jouw oude last en verantwoordelijkheid teruglegt in de vorm van een zware steen). Vanuit dit zijstapje kan dan de helderheid komen om uit de tegenoverdracht te kunnen t.a.v. de onvrijheid die een supervisant kan voelen naar de cliënt; ‘Als je nu meer vrijheid en ruimte voelt qua verantwoordelijkheid, hoe voel je je dan naar je cliënt, klant etc.
Wat komt er nu op qua respons’? 

Wat mijn ervaring is is dat Lichaamsgerichte Supervisie meer kansen en mogelijkheden biedt om de (gevoelde) ervaring te kunnen onderzoeken vanuit verschillende kaders, focus en verschillend perspectief. Vaak is een advies zelfs overbodig, of vloeit die voort uit de helderheid en het inzicht, die vanuit het proces als natuurlijk ontvouwen op dat moment.
Ja, ik ken een globale landkaart van groei en transformatieprocessen. Nee, ik ken niet jouw specifieke landkaart, voor jouw specifieke persoon, in deze fase, op dit moment, in jouw beroep. Dat hoeft gelukkig ook niet, dat ontdekken we samen, en het liefst JIJ!

PERSPECTIEF

In de 15 jaren dat ik retraites volg via de Ridhwan School (School voor spirituele ontwikkeling en zelfrealisatie) is een erg interessante ontdekking hoe belangrijk het is te kijken naar het perspectief en het bewustzijn daarover.

Perspectief is wat anders als focus. Met perspectief bedoel ik; een verzameling identificaties in iemand, van waaruit we handelen, reageren en die veel bepalen.
Het is de ‘plek’ van waaruit iemand waarneemt, kijkt, voelt, denkt, handelt en ervaart. Je zou ook kunnen zeggen; door welke bril deze kijkt, voelt, denkt.

Dit bepaalt niet alleen ons gedrag en interventies, maar dus ook of ze effectief zijn, wat we terugkrijgen, en of dat is wat we wensen. Het is belangrijk deze bewust te krijgen, zodat er de mogelijkheid tot invloed bestaat. Deze identificaties zijn een natuurlijk gevolg van onze opvoeding, overleving en invloeden vanuit de cultuur. 
Van een teacher van mijn Ridhwan School kreeg ik b.v. lang geleden de feedback  dat ik regelmatig in mijn werk stond alsof ik nog steeds dat kind was van vroeger, dat het werk moest doen. Ik voelde me destijds beledigd, wat meteen impliceerde dat ze ook gelijk had. Er was ook genoeg ‘volwassen perspectief’ uiteraard, anders zou ik mijn werk niet hebben kunnen doen, maar als jongste uit een groot gezin was en is het ‘benjamin-gevoel’ erg groot. Het gaat dus om waar ik het meest mee geïdentificeerd was. Ze bedoelde dat ik dermate geïdentificeerd was met dit kleine meisje, dat dit mijn onveiligheid en onzekerheid veroorzaakte.
Een meisje kan namelijk het werk niet doen. Het kan de verantwoordelijkheid en wijsheid niet aan die hoort bij het therapeutschap. Een identificatie maakt dat je gelooft dat je dit bent.
Dit perspectief maakte het ook spannend om mezelf in de rol te (durven) plaatsen van supervisor (2013) als volgende stap in mijn carrière als senior therapeut.
Sommige identificaties blijven veel aandacht van ons vragen, omdat ze diep verankerd zijn en ook in de familielijn een sterke dominante factor kunnen hebben.

* Het perspectief kan ook de criticus zijn in ons die naar onze cliënt kijkt en onszelf constant beoordeelt als we aan het werk zijn.
Kun je je iets voorstellen wat daarvan het effect is op onze werkvreugde en handelen? Als onze criticus bovenop de huid zit met elke interventie die we doen? 
Een ander perspectief is b.v. hoe we ons identificeren met de slachtofferrol in onze cliënt, omdat we dezelfde pijn kennen. Het gevaar daarvan is dat we de ander bevestigen in deze rol i.p.v. een andere weg te laten zien of ontdekken, en daarbij het dader-perspectief (daar waar we ook ‘schuld’ hebben en moeten leren dragen en verantwoordelijk zijn) vergeten of ontkennen in onszelf en/of de ander.

* Nog een voorbeeld van een ander perspectief; ons ego-ideaal als therapeut, coach of trainer, b.v. sterk en wetend, als een Buddha, of een perfecte therapeut, die geen fouten mag maken.
Weet jij welke zelfbeelden jij hebt t.a.v. je functie, je vak of als mens? Deze kennen is belangrijk, het bepaalt in grote mate je sterke en zwakkere kanten. Vaak zijn ze niet de realiteit!
Hoe denk jij dat je moet zijn om je werk goed te kunnen doen? 
Valt je mens zijn samen met de functie die je beoefent, of is daar een ‘gapend gat’?

* Zo hebben we ook een voorkeursperspectief, de één analyseert of denkt eerder over een probleem na, de ander voelt de cliënt of de situatie eerst aan vanuit het hart.
Je kunt je voorstellen dat een hoofdmens anders reageert op iets of iemand in haar interventies, dan een hart- of buik-mens. 
Dat is niet erg, (beiden zijn kwaliteiten) maar is het altijd dienstbaar en kun je jouw arsenaal aan mogelijkheden uitbreiden of minstens wat oprekken als het nodig is?
Soms heeft je cliënt, je klant, je baas, je werknemer een cognitieve benadering nodig, soms enkel een empathisch knikje met stilte, of een relativerende opmerking.

We hebben een heel arsenaal aan perspectieven, van waaruit we handelen en bewegen, voelen en waarnemen, maar datgene wat dominant is in ons, op bepaalde momenten en situaties, bepaalt veel van onze acties en is uiteraard niet altijd dienstbaar, voor onszelf niet, en voor anderen die we helpen of begeleiden, ook niet.
Leren door ervaring, door het geheel van de mens te zien, is een krachtig leermodel.
Het hoofd blijft hangen en vasthouden aan logica, oude inzichten en ideeën, zelfs als we al langere tijd in proces zijn. We trappen er elke keer weer in, daar kunnen we maar beter mild tegenover zijn. Ons bewustzijn is en bevat een enorme rijkdom aan o.a. creativiteit, speelsheid, helderheid en intelligentie, waar ons hoofd, ons ego niet aan kan tippen.

Een vruchtbaar (speel)terrein

De vormen en de methodieken die ik vanuit mijn opleidingen heb geleerd zijn divers en rijk (klik hier voor mijn leerachtergrond), komende uit verschillende visies en stromingen.
De vormen kunnen voor diverse motivaties en doelen binnen supervisie ingezet worden en gebruikt. 
In die zin ervaar ik supervisie geven als putten uit de ‘doos van pandora’, waarbij ik vooral open en onwetend en nieuwsgierig wil zijn.
Ik heb geleerd te vertrouwen dat wat er nodig is aan ‘weten’ zal opkomen. Of dit weten nu in mij is, in de supervisant en soms via andere groepsgenoten.
Het vruchtbare veld wil ik niet onderschatten.
Elke supervisant put in zijn of haar eigen werk al uit een enorme rijkdom en achtergrond, waar iedereen de vruchten van plukt.
Ook ik groei en probeer zoveel mogelijk naast supervisor ook ‘de eeuwige student’ te zijn, die mag leren en groeien. 

En als ‘eeuwige student’ heb ik ervaren hoe belangrijk veiligheid en compassie daarbij is om onszelf als begeleiders kwetsbaar op te durven stellen. Dat maakt het leren en groeien makkelijker, leuker en optimaler!
Supervisie is niet alleen voor je professionaliteit, maar vooral voor jezelf een groot cadeau! Dat maakt voor mij dienstbaar zijn in mijn beroep extra vervullend. Ik doe het niet alleen, het gebeurt wel in en met mij en alle anderen in de groep, maar het is uiteindelijk de eindeloze creativiteit die vrij komt. Dat doet het grootste werk. En door via supervisie aan jezelf te werken, vergroot je de vrije stroom van creativiteit. Het spoor als antwoord op jouw leervraag wordt gevormd tijdens en in het proces van de ‘ervaringsgerichte supervisie’. 

‘When you do things from the soul,
you feel a river moving in you, a joy’ 

RUMI

Samen op weg, jouw spoor!

Zorg goed voor jezelf,
in welk vak dan ook,

Blijf het meeste aandacht geven, vooral aan (zelf)onderzoek,
daar profiteert iedereen om je heen van :)!

warme groet

José